Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada alüminyum tüplü kutu benzeri tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen yazmak gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri önceden netleştirmek işin temeli olur. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa dikkat artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ve net başlar elbette bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir gerçekten bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Çok sık çekmek sıcaklığı artırır ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net kılar mutlaka sabit aydınlatma ve sakin bir köşe seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz notayı, 5 ise damakta baskın duran güçlü notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda kalır ve ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır diğer taraftan yarım notlar yazmak fazladan bir karmaşa yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok kullanılan değerdir, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini da izlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi çok daha hızlıdır. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz yanma hızı de aromayı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin akar ve notalar sonradan açılır hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman tadı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı koku hâlbuki bu iki kanal birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir mesela ılık bir soluk kokuyu daha geniş açar. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net gösterir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk de fındıksı tonu daha hızlı bırakır sert bir nefes ise ince tonları siler. Yoğunluk damakta düşük fakat burunda belirgin olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayırmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan tadımcılar için önce koku yoluyla gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla dil tarafı da detay göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır üstelik öğün arasında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir ağız en güçlü notayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik buzlu içecekler damağı duyarsızlaştırır hem de aroma hissini azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha net anlaşılır o nedenle temizlik aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim tatlı sıvıdan sonra keskin tonlar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin sade kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde içim hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha dar bir alanda yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ve bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her nefesin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü ise kakao notasını çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle sakin ve dengeli nefes önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrı yazmak iyidir. Ölçü küçüldükçe aroma katmanı daralır, ama yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro notlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı vermez yani her deneme bir öncekinin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa aynı aromalar defalarca baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao notası değişiyor mu görülür ayrıca aynı ürüne geri dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da zaman kaybına neden olur. Saat, puro adı ile not tabloya yazılmalı nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında ilginç farklar gösterir. Notlar arasında iki puandan çok fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin sedir kokusu gibi bir kayıt yeterli sayılır. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; aroma gücü ise tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı yönde ilerleme göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu belirgin verebilir mesela sert bir içim zayıf bir aromayla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir notasını güçlü taşır üstelik ağır bir duman notasız de olabilir. Yani hafif içimli bir puro yüksek aroma verebilir tersi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde aroma ayrımı bulmak hassas bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada çubuk hızlı yanar ve baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda şartlarını de kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli ortamda ise çekiş ağırlaşır hem de aroma bastırılır sıcaklık ise yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir değişkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur değerlendirme günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava veya esinti çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok sertse kül yapısı bozulur.